Hai giải pháp gấp cho cá tra

(DĐDN) - Chưa hết sững sờ trước việc Cơ quan Kiểm dịch động thực vật Liên bang Nga (VPSS) ban hành quyết định lâm thời ngừng nhập cảng cá tra và các sản phẩm khác của DN VN, mới đây, Thượng viện Mỹ chuẩn y Dự luật trang trại 2013 hôm 4/2 đã đặt ra thêm rào cản nữa cho hành trình xuất ngoại cá tra. DĐDN đã có cuộc đàm luận với ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản VN ( VASEP ) xung quanh vấn đề này. Ông Hòe cho biết, ngày 17/1/2014, VPSS đã có văn bản số 668 thông tin tới các cơ quan kiểm soát cửa khẩu họ về việc đình chỉ 5 DN chế biến xuất khẩu thủy sản vào liên minh hải quan kể từ ngày 31/1/2014. - Ông có thể cho biết cụ thể hơn về vấn đề này ? Từ 4 năm trước, sau khi phái bộ của Nga sang rà các DN chế biến xuất khẩu cá tra, họ đã cấp chứng thực đủ điều kiện xuất khẩu vào Nga cho 10 DN tại TPHCM và ĐBSCL. Về nguyên tắc, chỉ những DN này được xuất khẩu cá tra vào thị trường Nga. Trong quá trình thực hiện, phía Nga cũng đã từng có những lệnh tạm ngưng trong những thời khắc nhất định qua việc kiểm soát lô hàng hoặc phát hiện những vi phạm trong việc chế biến của DN. Trên cơ sở đó, ngày 17/1/2014 vừa rồi, họ đã thông báo tạm ngừng nhập cá tra từ 5 DN, trong đó 4 DN sinh sản mặt hàng cá tra và 1 DN sản xuất mặt hàng tôm. Như vậy, cùng với một số DN đã bị tạm ngưng từ trước thì cả 10 DN đều bị cấm xuất vào Nga. Xét ở góc độ chung, đây là hoạt động mà họ làm thẳng thớm trên cơ sở từ quyết định của VPSS phê duyệt việc kiểm tra thực địa cũng như thẩm tra sản phẩm của các DN này. - Các quy định phía VPSS đưa ra là gì, thưa ông? Theo tôi, ngoài các yêu cầu chung, phía Nga luôn đòi hỏi DN đáp ứng những vấn đề liên hệ tới thú y, quá trình thu hoạch và một số yêu cầu khác với thông lệ... Tuy nhiên, những duyên cớ cụ thể chưa được thông tin nên rất cần các bên ngồi lại để đánh giá bít tất các nguyên cớ tồn tại. Từ đó, có hướng khắc phục, sửa sang xuyên suốt từ vấn đề hoạt động nuôi, nguyên liệu, chế biến, xuất khẩu. Thực tiễn, hoạt động nuôi trồng cá tra đã tương đối ổn định về quy trình trong thời kì qua, vấn đề kiểm soát hóa chất kháng sinh cũng được thực thi rất mạnh mẽ. Còn lại khâu chế biến, các hoạt động về bảo quản, điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm ( ATVSTP ) tương đối nghiêm ngặt vì hiện nay chúng ta đã ứng dụng các hệ thống tiêu chuẩn tiền tiến của thế giới. Vấn đề cần phải biết cụ thể DN đó sau thanh tra có những tồn tại gì để DN khắc phục. Do đó, các DN cần phải chủ động tối đa khâu kiểm soát, cải thiện những điều kiện can hệ, chứng minh cho đối tác thấy thiện ý khắc phục để họ xem xét và nhập khẩu trở lại. - Phải chăng Nga là thị trường quá khó tính khó nết, thưa ông? Trên thực tại, hiện cá tra VN đã đi vào rất nhiều thị trường kể cả các thị trường khó tính khó nết và đã nhận được sự đánh giá cao, đón nhận của thị trường. Hơn nữa, kể từ khi gia nhập WTO thì các vấn đề liên hệ tới tiêu chuẩn, chất lượng hàng hóa, ATVSTP… chúng ta đều tuân và các biện pháp cụ thể nhằm đáp ứng và đảm bảo các yêu cầu can hệ. Tuy nhiên, đối với thị trường Nga, ngoài các tiêu chuẩn cơ bản còn có những đề nghị khác. Điểm đặc biệt của thị trường Nga liên quan tới cả liên minh hải quan gồm 3 nước: Nga, Kazakhstan, Belarus nên có những quy định khác biệt hơn. Vấn đề đặt ra bây chừ là các DN cần phải tìm hiểu kỹ các yêu cầu đó để có thể đáp ứng. Dù là Nga hay Mỹ xoành xoạch đặt ra vấn đề tiên quyết về cỗi nguồn, chất lượng sản phẩm. Mặc dầu, bây chừ tổng doanh số xuất khẩu cá tra vào Nga chỉ đạt khoảng 100 triệu USD, chiếm 1,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra của cả nước nhưng đây là thị trường rất tiềm năng. Ngoài thị trường Nga còn có thị trường Kazakhstan, Belarus nằm trong liên minh hải quan chung nên khá thuận lợi. Cái đốn vẫn là làm sao các DN đáp ứng được các đề nghị của họ. Bên cạnh đó, bây giờ Chính phủ VN đang tiến hành ký kết hiệp nghị thương mại với liên minh hải quan. Đó là nhịp tốt để cá tra xâm nhập tốt vào thị trường này. Khi đã tham dự vào thị trường thủy sản, chất lượng là vấn đề quan yếu hàng đầu, gần như quyết định sự thành bại đối với các DN. DN cần phải có được những đối tác ổn định mà muốn ổn định thì phải bảo đảm chất lượng. Thực tiễn, hoạt động chế biến cá tra của chúng ta có lợi thế nguyên liệu tươi sống, việc còn lại liên can tới các hoạt động bảo đảm chất lượng. - Trước thực tiễn đó, theo ông cần có những giải pháp nào giúp DN? Tôi nghĩ có 2 việc cần phải làm gấp: Một là, nối cùng với cơ quan thẩm quyền của VN và có những buổi làm việc cụ thể với VPSS để tìm hiểu rõ những căn nguyên, vấn đề mà theo đánh giá từ phía VPSS là chưa đạt để từ đó sẽ khắc phục. Ví dụ như khắc phục về hoạt động nuôi trồng hay thú y. Hai là, bản thân mỗi DN cũng sẽ có những sửa lỗi về những đánh giá phía bên VPSS cho rằng chưa đạt ở trong góc độ của nhà máy nhằm sớm sửa đổi và có sự chứng minh trở lại đối với VPSS đối với những đề nghị về vấn đề vệ ATVSTP cho các mặt hàng xuất khẩu. Trước đây, một đôi DN cũng đã rơi vào tình trạng như thế. Nghĩa là sau khi đánh giá, bị tạm bợ ngưng, sau đó khắc phục rồi lại được xuất trở lại. Quyết định lần này ra ngày 17/1 tới ngày áp dụng 31/1 nên trong khoảng thời kì đó mình vẫn phải tiếp tục có những bước tháo gỡ. Vừa rồi, về phía VASEP cũng đã có đàm luận với Cục Quản lý chất lượng Nông lâm thủy sản (Nafiqad) nhằm tìm ra giải pháp khắc phục. Đồng thời, đề nghị phía VPSS sớm cân nhắc, coi xét vấn đề đấu cho xuất khẩu trở lại cá tra vào Nga. - Xin cảm ơn ông! Nguyễn Thành