Phú Quốc: Đảo ngọc- đừng để ngọc rơi…

Phú Quốc cách lục địa 45 km và cách thành phố Hồ Chí Minh chưa tới 500 km. Chỉ mất chưa đầy 50 phút bay từ TP HCM đã tới trường bay quốc tế Phú Quốc ở xã Dương Tơ thuộc thị trấn Dương Đông, thủ phủ của huyện đảo. Nếu huyện đảo Lý Sơn tỉnh Quảng Ngãi giữ kỷ lục là huyện đảo có mật độ dân số cao nhất trong các đảo Việt Nam thì huyện đảo Phú Quốc tỉnh Kiên Giang lại giữ kỷ lục là hòn đảo lớn nhất trong hệ thống hải đảo Việt Nam với diện tích hơn 560 km vuông. Sự khác biệt tạo nên tính quyến rũ riêng của Phú Quốc so với các hải đảo khác có nhẽ là nét hoang vu còn lưu giữ khá nhiều trên hòn đảo này. Nhưng thế vẫn chưa đủ, còn những giá trị tiềm ẩn khác nữa khiến hòn đảo này đang càng ngày càng cuộn khách du lịch bốn phương. Thành ra, nếu được cùng một nhóm bạn thú nhận dã ngoại vác ba lô khởi hành khám phá Phú Quốc thì quả là điều lý thú. Mò trai đáy biển Cũng như các hải đảo khác, cua, tôm, mực, ốc, ghẹ… là sản vật biển thông thường mà Phú Quốc rất sẵn. Ở đây có cả một cái chợ đêm, chuyên về hải sản, phục vụ nhu cầu ẩm thực tiễn chỗ của khách du lịch, giá đắt gấp rưỡi ở các hải phận khác, nhưng khách vẫn đông rộn rịp. Ngoài hải sản, khách du lịch còn được tham quan cơ sở nhà thùng làm mắm có lịch sử hàng trăm năm trên đảo; nông trại nuôi chó lông xoáy- một đặc sản dị biệt chỉ có ở Phú Quốc; thăm vườn sim rừng, thưởng thức vị thơm dịu của rượu sim, có thể mua vài chai về làm quà… Nhưng nếu chỉ có thế thì Phú Quốc vẫn chưa có gì để nhớ. Chỉ khi đến thăm những gian hàng trưng bày và nuôi cấy lệ trên đảo, lúc ấy ấn tượng về Phú Quốc mới nhen lên, và ta mới hiểu tại sao đảo này còn được gọi là đảo ngọc? Ở Phú Quốc hiện thời có hai công ty nuôi cấy trai ngọc lớn là Công ty Liên doanh lệ Việt – Úc và Công ty châu lệ Ngọc Hiền ở xã Dương Tơ. Ấn tượng đầu tiên ở nông trại Liên doanh châu lệ Việt – Úc là một ông tây da sạm đen vì nắng gió, người Úc, trình diễn màn lấy lệ. Cầm con “trai” đen đúa trên tay, chỉ sau vài đường dao lẹ làng, một hòn ngọc nhỏ màu hồng từ ruột loài nhuyễn thể này được lấy ra, lấp lánh dưới ánh nắng. Bước vào phòng trưng bày châu lệ, hàng ngàn viên ngọc đủ màu sắc … nhấp nhánh dưới ánh điện. Châu truyền thống có màu trắng sữa, một số quý hiếm có màu đen tuyền, hổ phách... Với những người sành châu, quan trọng nhất là màu sắc, độ bóng của ngọc. Những người tình nét đẹp cổ điển và quý phái của lệ thường chọn ngọc màu trắng sữa, loại ngọc này rất phổ biến và dễ kết hợp với trang phục. Trải qua hơn thì có luỵ màu đen, màu vàng, màu đồng… Tại đây, viên ngọc ít tiền nhất cũng khoảng 400.000 đồng (bị lỗi), còn đều tiền triệu trở lên. Một viên ngọc trai quý có giá hàng chục triệu đồng. Châu lệ màu đen, cỡ 10-12 ly, giá trên 20 triệu đồng/viên. Thịnh hành nhất là giá khoảng 1 triệu đồng/viên. Đáng kể nhất là một vòng ngọc màu vàng, hạt ngọc nào cũng to, tròn, giá lên tới hơn 1 tỷ đồng. Vì sao ở chợ đêm, một vòng ngọc khá đẹp chỉ có giá đến 2 triệu bạc, rẻ hơn rất nhiều so với luỵ của hai công ty nói trên? Người ta cho biết, rất có thể đó là ngọc trai làm nhái. Châu nhái được làm từ vỏ trai xay nhuyễn và keo dính Trung Quốc. Dưới ánh sáng, ngọc trai làm nhái cũng ánh lên sắc xà cừ, rất khó phân biệt với ngọc trai thật. Đúng là vàng thau lẫn lộn. Muốn biết châu thật hay giả, chỉ có một cách là dùng lửa đốt. Châu thật đốt lửa xong, khi lau vẫn bóng đẹp, châu giả, trái lại, khi đem đốt sẽ bị cháy, biến dạng. Dân gian có câu “ngọc có vết”, luỵ thật, dù đẹp đến mấy, vẫn có tì vết, còn ngọc trai giả thì đều chằn chặn, trơn chu một cách không thiên nhiên. Theo các chuyên gia, luỵ thật có thể tự “làm lành” các vết trầy xước khi người sử dụng lỡ làm trầy. Lớp vỏ bao ngọc trai rất dày và có độ bóng mờ, viên tròn đều. Điều tối kỵ đối với ngọc trai là chạm vào xà phòng, hóa chất, kể cả nước hoa... Ở Phú Quốc, hầu hết loài trai nuôi lấy ngọc phải nhập từ nước ngoài. Mỗi năm có hai lần cấy ngọc, thường vào cuối năm. Người ta lấy một cái ống nhỏ, chờ khi trai há miệng phải đưa thật nhanh và chuẩn xác vào giữa bụng con trai, tạo ra một vết thương nhỏ trong ruột trai, chuẩn xác hơn là buồng trứng của nó. Con trai sẽ ngậm cái ống này lại và vô tình tạo ra một đường dẫn để hôm sau, một cái phôi được gọt tròn từ vỏ trai, chỉ bé bằng hạt gạo, được khéo léo cấy vào giữa bụng con trai bằng đường dẫn này. Lỗ cấy trai chỉ được phép bé bằng hạt gạo, vì nếu làm to hơn, tức thị vết thương lớn hơn, thì trai sẽ bị chết. Khi phôi cấy vào ruột trai, theo bản năng sinh tồn, thân thể của nó sẽ tiết ra một chất đặc biệt chữa vết thương, chất này vô tình bao bọc lấy cái phôi, hình thành nên viên ngọc quí. Sau khi cấy phôi, trai sẽ được xếp vào các lồng nuôi, loài trai nhỏ, có hạn 3 năm thì khoảng 15-20 con một lồng, loài trai lớn, hạn nuôi đến 15 năm thì mỗi lồng chỉ chứa 1 con. Các lồng trai được thả xuống các hải phận lặng, không có gió bão. Vài tuần người ta lại vớt lồng trai lên làm vệ sinh sạch sẽ. Trai nuôi càng lâu năm, thì châu tạo trong mình nó càng to, đẹp và giá trị. Tuy nhiên, loại trai nhỏ, hạn nuôi 3 năm thì lệ nó tạo ra nhỏ hơn nhiều so với châu của loài trai lớn, có hạn nuôi đến 15 -20 năm và tất nhiên là giá trị của nó cũng thấp hơn. Gần đây, người ta phát hiện ra một loài trai đen của hải phận Phú Quốc, có khả năng sản sinh ra lệ. Đây quả là một tin mừng đối với người dân trên đảo. Đừng để thiên đường… bị đánh mất Nếu ngọc trai Phú Quốc được đánh giá là có chất lượng vào hàng đầu thế giới, không chỉ là đặc sản mà còn là nguồn tài nguyên quí giá mang lại giá trị kinh tế cao cho hải đảo phương Nam này, thì các bãi biển lý tưởng trên đảo cũng là một loại đặc sản vô giá làm nên cái hồn của Phú Quốc. Hiếm có đảo nào mà có nhiều bãi cát tự nhiên tuyệt đẹp như ở Phú Quốc. Bắc đảo có Bãi Dài, Bãi Gành Dầu, nam đảo có Bãi Trường, Bãi Sao, Bãi Khem… trong đó Bãi Dài được bình chọn là một trong số 7 bãi biển đẹp và sạch nhất trên thế giới. Những bãi biển này còn nguyên nét hoang vu, được phủ một màu xanh tươi mát của rừng, của những hàng dừa nghiêng nghiêng như chào đón du khách… hình thành những bãi tắm thiên nhiên tuyệt đẹp. Trong nội địa đảo, hàng loạt các dòng chảy thiên nhiên như Suối Đá Bàn, Suối Tranh… tạo nên những điểm đến sinh thái, dã ngoại hữu tình hấp dẫn du khách. Chưa kể các địa chỉ lịch sử như Dinh Cậu, Làng chài Hàm Ninh, các ngành nghề làm mắm cổ truyền, trồng hồ tiêu, làm rượu sim rừng… gắn quyện với vùng đất, họ tộc lâu đời, điểm tô thêm cho hòn đảo những dấu ấn văn hóa riêng. Nhưng cũng giống như các vị trí được coi là có tiềm năng cả nước, bây giờ hòn ngọc trên biển Việt Nam đang khổ vì các dự án “treo”. Theo các nguồn tin, trong số 94 dự án khu du lịch, tổ hợp giải trí, khu dân cư trong các khu quy hoạch ở Phú Quốc mới có 13 dự án đi vào hoạt động. Số còn lại mới chỉ dừng trên giấy. Một số bãi tắm nên thơ nằm trong dự án “treo” hiện đang ngổn ngang vật liệu hoặc bị hoang phế, tệ hơn, có nơi thành nơi đổ rác, đe dọa gây ô nhiễm môi trường. Chưa nói đến khâu dịch vụ, đường đi lối lại vào các khu du lịch cũng không được thuận tiện. Việc bảo tồn, nâng niu nét hoang sơ của các điểm du lịch, bãi tắm ở Phú Quốc là đúng đắn, nhưng không thể để hệ thống giao thông trên đảo theo kiểu tự nhiên hoặc xuống cấp. Như vậy sẽ ngăn trở phát triển du lịch và đầu tư. Một tỉ dụ: Bãi Sao là một điểm nghỉ dưỡng lý tưởng, nằm trên tuyến du lịch phía nam đảo; ở đây sở hữu bờ cát trắng mịn như kem, dáng cong tựa như vầng trăng, dài hơn 7 cây số, biển xanh trong tận đáy và rất êm. Vào mùa cao điểm, Bãi Sao rộn rịp du khách. Buồn thay, bây chừ khoảng 30km từ thị trấn Dương Đông đi Bãi Sao đường đất nhỏ và rất bụi, đường khấp khểnh khó đi. Tình trạng các dự án về giao thông, về xây dựng triển khai dang dở, nạn vỡ hoang đá, cát, chặt phá rừng ào ạt đang gây nhức nhói trên đảo… Cảnh bộn bề này khiến du khách rất ngại mỗi khi đến tham quan, nghỉ dưỡng. Để khai khác tốt hơn tiềm năng của Phú Quốc, rõ ràng phải giải quyết ngay từ hiện 2 vấn đề bức xúc của huyện đảo, đó là hạ tầng kỹ thuật và thực hành dự án theo qui hoạch. Việc đầu tư, xây dựng các công trình phải tuân thủ tính đa dạng trong một tổng thể thống nhất, ăn nhập môi trường biển. Nếu không, thiên đường đảo ngọc quí giá của chúng ta sẽ bị đánh mất./. Hồng Hải/VOV-TP HCM